Nếu bạn từng ngồi trong phòng thi tiếng Anh ở Việt Nam, bạn sẽ hiểu cảm giác đó. 60 phút. 50 câu trắc nghiệm. Và một căn phòng im lặng đến mức nghe rõ tiếng bút chì lướt trên phiếu trả lời.
Ở TP.HCM hay Hà Nội, chuyện học sinh đầu tư vài chục triệu đồng cho trung tâm tiếng Anh không còn hiếm. IELTS, TOEIC, lớp luyện thi THPT Quốc Gia… lịch học dày đặc. Nhưng điều thú vị là — nhiều bạn vẫn mất điểm ở những câu khá đơn giản. Không phải vì thiếu kiến thức, mà vì thiếu chiến lược làm bài.
Tôi đã từng quan sát khá nhiều bạn học sinh ở các trường như THPT Nguyễn Thượng Hiền hay Lê Hồng Phong. Có bạn học rất tốt, từ vựng ổn, ngữ pháp chắc… nhưng vào phòng thi lại làm bài theo kiểu “đọc từ câu 1 đến câu 50”. Và rồi thời gian trôi nhanh hơn họ tưởng.
Thực tế, bài thi tiếng Anh không chỉ kiểm tra kiến thức. Nó kiểm tra cách bạn xử lý đề.
Trước khi đi sâu hơn, có vài điểm quan trọng bạn nên nhớ.
Key Takeaways
-
Hiểu cấu trúc đề giúp tiết kiệm khoảng 20–30% thời gian làm bài.
-
Làm câu dễ trước giúp giữ nhịp và tối đa điểm số.
-
Đọc câu hỏi trước khi đọc bài đọc dài.
-
Loại trừ đáp án sai giúp tăng xác suất đúng đáng kể.
-
Quản lý thời gian ảnh hưởng gần 50% kết quả bài thi.
-
Luyện đề đúng format của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam.
-
Giữ tâm lý ổn định trong phòng thi quan trọng không kém kiến thức.
Hiểu Cấu Trúc Đề Thi Tiếng Anh Tại Việt Nam
Nếu bạn nhìn kỹ đề thi tiếng Anh của kỳ thi THPT Quốc Gia, bạn sẽ thấy một điều khá rõ: cấu trúc gần như giữ ổn định nhiều năm.
Một đề tiêu chuẩn gồm 50 câu trắc nghiệm 4 đáp án, thời gian 60 phút. Các phần thường bao gồm:
-
Phát âm và trọng âm
-
Ngữ pháp và từ vựng
-
Error identification
-
Reading comprehension
-
Điền từ vào đoạn văn
Thoạt nhìn thì nhiều phần. Nhưng khi quen rồi, bạn sẽ thấy đề thi khá “có quy luật”.
Tôi thường khuyên học sinh của mình làm một việc đơn giản: lướt toàn bộ đề trong 30–40 giây đầu. Chỉ để biết phần nào dễ ăn điểm trước.
Một điều thú vị nữa là nhiều bạn nhầm lẫn giữa các dạng thi quốc tế.
| Kỳ thi | Đơn vị tổ chức | Đặc điểm | Nhận xét thực tế |
|---|---|---|---|
| THPT Quốc Gia | Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam | 50 câu trắc nghiệm | Tập trung ngữ pháp |
| IELTS | IDP Education / British Council | 4 kỹ năng | Reading khó hơn nhiều |
| TOEIC | ETS | thiên về business English | từ vựng công việc |
Nếu mục tiêu của bạn là điểm cao trong kỳ thi THPT, luyện đề đúng format của Bộ GD&ĐT thường hiệu quả hơn luyện IELTS Reading. Hai kiểu tư duy đề khác nhau khá rõ.
Mẹo Phân Bổ Thời Gian Hiệu Quả Trong Phòng Thi
Thời gian trong phòng thi… trôi nhanh hơn bạn tưởng. Thật đấy.
Một chiến thuật mà nhiều học sinh tại Đại học Quốc gia TP.HCM hay dùng khi ôn thi là quy tắc 3 vòng làm bài.
Vòng 1 – 15 phút đầu
-
Làm nhanh các câu chắc chắn
-
Không suy nghĩ quá lâu
-
Bỏ qua câu khó ngay
Mục tiêu: hoàn thành khoảng 60–70% số câu.
Vòng 2
-
Quay lại câu cần suy luận
-
Áp dụng phương pháp loại trừ
Vòng 3
-
Kiểm tra lại
-
Tô đáp án vào phiếu trả lời trắc nghiệm
Một mẹo nhỏ: nhiều bạn dùng đồng hồ Casio trong phòng thi để kiểm soát thời gian. Cứ khoảng 15 phút, bạn tự kiểm tra mình đã đi được đến câu bao nhiêu.
Nếu bạn dành hơn 1 phút cho một câu trắc nghiệm, khả năng cao bạn đang mắc kẹt.
Chiến Thuật Làm Phần Ngữ Pháp Và Từ Vựng
Phần grammar và vocabulary thường chiếm gần 40% đề thi. Và thật ra đây là phần dễ lấy điểm nhất.
Những dạng thường xuất hiện:
-
verb tense
-
subject–verb agreement
-
collocation
-
word form
-
preposition
Ví dụ, khi gặp câu hỏi về word form, thay vì đoán, bạn chỉ cần nhìn vào vị trí trong câu.
Sau mạo từ → thường là danh từ.
Sau động từ to be → thường là tính từ.
Nghe đơn giản vậy thôi, nhưng trong nhiều đề của Bộ đề Minh Phạm hay tài liệu của British Council, quy tắc này vẫn đúng phần lớn trường hợp.
Một thói quen tôi thấy khá hữu ích là tra từ vựng bằng Cambridge Dictionary hoặc Oxford Dictionary. Không phải chỉ để biết nghĩa. Mà để xem collocation.
Ví dụ:
-
make a decision
-
take responsibility
-
heavy traffic
Những cụm này xuất hiện rất thường xuyên trong đề.
Mẹo Làm Bài Đọc Hiểu (Reading) Hiệu Quả
Reading là phần khiến nhiều bạn mất thời gian nhất.
Phản xạ tự nhiên của nhiều học sinh là… đọc cả bài trước. Nhưng cách này thường khiến bạn mệt nhanh.
Một cách hiệu quả hơn là:
-
Đọc câu hỏi trước
-
Xác định keyword
-
Sau đó mới đọc bài
Khi luyện IELTS Reading, kỹ thuật này gọi là skimming và scanning.
Skimming → đọc lướt để tìm main idea.
Scanning → tìm thông tin cụ thể.
Ở các tài liệu của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam hay sách luyện thi bán tại Fahasa, kỹ thuật này được nhắc đến khá nhiều.
Một điều thú vị là trong reading, đề thường paraphrase câu hỏi bằng synonym.
Ví dụ:
-
question: increase
-
passage: rise
Nếu bạn nhận ra điều này, việc tìm đáp án nhanh hơn rất nhiều.
Kỹ Năng Làm Bài Điền Từ Và Viết Lại Câu
Phần này thường không quá khó… nhưng lại dễ mất điểm.
Đặc biệt là các dạng:
-
passive voice
-
conditional sentence
-
relative clause
-
word transformation
Ví dụ quen thuộc:
People speak English all over the world.
→ English is spoken all over the world.
Các trung tâm như Vietop hay ILA Vietnam thường luyện rất nhiều dạng paraphrasing kiểu này.
Điều quan trọng là xác định loại cấu trúc trước khi viết lại câu. Nếu bạn nhận ra đây là câu bị động hay câu điều kiện, phần còn lại thường khá cơ học.
Tâm Lý Phòng Thi Và Cách Giữ Bình Tĩnh
Áp lực thi cử ở Việt Nam… khá lớn.
Nhiều học sinh ở Sài Gòn chia sẻ rằng họ ngủ rất ít trước kỳ thi tuyển sinh đại học. Điều này làm tăng hormone cortisol, khiến khả năng tập trung giảm rõ.
Một vài điều đơn giản thường giúp:
-
ngủ đủ 7–8 tiếng trước ngày thi
-
không học dồn sát giờ thi
-
hít thở sâu nếu cảm thấy căng thẳng
Một bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM từng nói trong một buổi tư vấn rằng chỉ cần 3–5 phút thở chậm cũng giúp nhịp tim ổn định hơn.
Nghe đơn giản. Nhưng trong phòng thi, nó thật sự có tác dụng.
Lộ Trình Ôn Thi Tiếng Anh 30–60 Ngày Trước Kỳ Thi
Nếu kỳ thi còn khoảng 1–2 tháng, bạn vẫn có đủ thời gian để cải thiện điểm số.
Một kế hoạch phổ biến:
Tuần 1–2
-
Ôn lại toàn bộ ngữ pháp cơ bản
-
Làm bài tập word form
Tuần 3–4
-
Luyện mock test mỗi ngày
-
Phân tích lỗi sai
Tuần 5–6
-
Làm đề thi thử giống thật
-
Canh đúng 60 phút
Nhiều tài liệu luyện thi tốt có giá khoảng 200.000–500.000 VND tại Fahasa, Shopee hoặc Tiki. Bạn không cần quá nhiều sách. Quan trọng là luyện đề đủ sâu.
Những Lỗi Sai Phổ Biến Khi Làm Bài Thi Tiếng Anh
Sau khi xem khá nhiều bài thi thử của học sinh, tôi nhận ra vài lỗi lặp đi lặp lại.
-
sai thì động từ
-
đọc lướt câu hỏi
-
nhầm đáp án khi tô phiếu
-
thiếu tập trung ở cuối giờ
Một số trung tâm như VUS hay Apollo English cũng thường nhắc đến điều này trong các buổi chữa đề.
Điều thú vị là nhiều lỗi không liên quan đến kiến thức. Chúng đến từ thói quen làm bài.
Kết luận
Thi tiếng Anh, xét cho cùng, giống một trò chơi chiến thuật.
Kiến thức vẫn quan trọng. Nhưng cách bạn đọc đề, phân bổ thời gian, loại trừ đáp án và giữ bình tĩnh mới là yếu tố tạo khác biệt.
Nhiều học sinh bắt đầu nhận ra điều này sau khi làm khoảng 10–15 đề thi thử. Lúc đó, họ không còn làm bài theo thứ tự nữa. Họ chọn câu dễ trước. Họ đọc câu hỏi trước khi đọc bài.
Và điểm số… thường tăng lên khá rõ.
Không phải vì họ học nhiều hơn. Chỉ là họ bắt đầu làm bài thông minh hơn một chút.